Przejdź do głównej treści

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Nawigacja okruszkowa Nawigacja okruszkowa

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Jak mózg kontroluje miażdżycę?

Jak mózg kontroluje miażdżycę?

Międzynarodowy zespół autorów zrzeszonych w projekcie ERA-Net-CVD PLAQUEFIGHT zaprezentował w jaki sposób mózg może regulować procesy zachodzące w naczyniach krwionośnych rozwijających zwężenia miażdżycowe. O postępach w tej dziedzinie pisze prof. Dr hab. Tomasz Guzik z Wydziału Lekarskiego UJ CM.

Blaszki miażdżycowe są zgrubieniami powstającymi w wewnętrznej warstwie naczyń krwionośnych, które doprowadzają  do zmniejszenia przepływu krwi przez naczynia i przez to zaburzeń ukrwienia narządów. Ich obecność w sercu prowadzi do jego zawału, a w mózgu do udarów. Co ciekawe, blaszki miażdżycowe nie posiadają własnego unerwienia które mogłoby umożliwić wpływ mózgu na rozwój miażdżycy. Z tego też powodu do tej pory naukowcy nie wiedzieli, w jaki sposób i układ nerwowy i mózg mogą kontrolować miażdżycę. Szereg lat temu zaobserwowano natomiast, że takie połączenia nerwowe znajdują się  w zewnętrznej warstwie tętnic, zwanej przydanką.

W pracy opublikowanej właśnie w Nature badacze wykazali, że w przypadku miażdżycy unerwienie zewnętrznej warstwy naczynia może stymulować zapalenie w obszarze otaczającym je. Tak zastymulowane komórki układu odporności wywołują zaostrzenie procesów chorobowych w pozostałych warstwach naczynia – w tym w rozwijającej się we wnętrzu blaszce miażdżycowej. Ta kooperacja między zakończeniami nerwowymi a komórkami układu odporności została określona jako  „naczyniowe interfejsy neuroimmunologiczne” – miejsce styku dwóch potężnych sił – układu odporności i układu nerwowego. Co ważne, w najnowszej pracy pokazano, że informacja o tym, co dzieje się w naczyniu dociera szlakami nerwowymi do mózgu, który natychmiast na nie reaguje wysyłając sygnały do naczyń. Te reakcje nazwano obwodami naczyniowo-mózgowymi (Artery-Brain Conduits). Przerwanie ich zarówno za pomocą ingerencji farmakologicznych, jak i poprzez usunięcie wybranych zwojów nerwowych powodowało zahamowanie miażdżycy i zwiększenie tak zwanej stabilności blaszki miażdżycowej, co natychmiast zmniejszało ryzyko zawału serca.  

Dalszych badań wymaga zrozumienie znaczenia tych obserwacji u ludzi, jednak odkrycie to już w tej chwili stwarza możliwość nowych sposobów zarówno niefarmakologicznego, jak i farmakologicznego leczenia miażdżycy. Może to stanowić alternatywę do podejmowanych obecnie prób hamującego odporność leczenia miażdżycy, które - choć skuteczne - nie zyskuje wystarczającego zastosowania z uwagi na obawy o efekty uboczne. Próby takich ingerencji są już obecnie podejmowane w modelach eksperymentalnych a w najbliższych latach mogą znaleźć swoje zastosowanie u pacjentów.

Praca została wykonana w ramach prowadzonego w Katedrze i Klinice Chorób Wewnętrznych i Medycyny Wsi, Międzynarodowego projektu ERA-Net-CVD  PLAQUEFIGHT przez Prof. Tomasza Guzika wraz z młodymi badaczami dr Piotrem Szczepaniakiem oraz dr Ryszardem Nosalskim we współpracy z Uniwersytetami Monachijskim, Cambridge, Glasgow, Karolinska w Sztokholmie, Sapienza w Rzymie oraz Uniwersytetem Berlińskim. Finansowanie projektu w Polsce jest realizowane poprzez Narodowego Centrum Badań i Rozwoju.

 

Prof. Dr hab. Tomas Guzik
Wydział Lekarski UJ CM

 

Polecamy również
O zgrozo fruktozo! Czyli o cukrze (nie tylko owocowym) w detalach
O zgrozo fruktozo! Czyli o cukrze (nie tylko owocowym) w detalach
Czy statystyka rzeczywiście kłamie?
Czy statystyka rzeczywiście kłamie?
Nobel 2021 dla receptorów dotyku i temperatury
Nobel 2021 dla receptorów dotyku i temperatury
Tydzień Noblowski 2021 - komentarze
Tydzień Noblowski 2021 - komentarze