Jeszcze niedawno „być dostępnym” oznaczało odebrać telefon w domu. Dziś oznacza być osiągalnym zawsze, wszędzie i natychmiast. W kieszeni nosimy urządzenie, które jest jednocześnie biurem, gazetą, mapą, pamiętnikiem i miejscem spotkań towarzyskich. Nieskończenie wiele codziennych zadań stało się błahostką, którą robi za nas technologia. O kosztach takiego życia piszą naukowcy z Instytutu Psychologii Stosowanej Wydziału Zarządzania i Komunikacji Społecznej.

W europejskim czasopiśmie Astronomy & Astrophysics został właśnie opublikowany artykuł opisujący największy i najbardziej szczegółowy radiowy przegląd nieba. W gronie badaczy (m.in. z Holandii, Niemiec, Francji, Wielkiej Brytanii, Włoch, Szwecji, Irlandii, Łotwy czy Bułgarii) zaangażowanych w ten wyjątkowy na skalę światową projekt są również astronomowie z Polski.

Piętnaście książek nominowano w tegorocznej, jedenastej edycji konkursu na najlepszą książkę popularnonaukową wydaną w Polsce w 2025 roku - Mądra Książka Roku. Lista obejmuje zarówno pozycje dla dorosłych, jak i dla dzieci. Na liście nominowanych pozycji znajdują się zarówno książki polskojęzyczne, jak i tłumaczenia pozycji zagranicznych. Laureatów konkursu poznamy w maju.

W nocy z poniedziałku (19.01.26) na wtorek (20.01.26) niebo nad Polską rozświetliło się wielobarwnym światłem. To dość rzadkie w naszych szerokościach geograficznych zjawisko znane jako zorza polarna (łac. aurora borealis). Co o nim wiemy? Czy możemy liczyć na kolejny taki spektakl? Na te pytania odpowiada dr Elżbieta Kuligowska z Obserwatorium Astronomicznego UJ.

Blisko co drugie dziecko w Polsce rodzi się przez cesarskie cięcie. Jest to odsetek znacznie wyższy niż ten, jaki rekomenduje WHO. Co stoi za tym zjawiskiem i jaką rolę odgrywają wiedza oraz lęk przed porodem, jeszcze zanim kobieta zajdzie w ciążę? Na te pytania odpowiadają badaczki z Instytutu Zdrowia Publicznego UJ CM – mgr Patrycja Surma i dr Ilona Nenko, prezentując wyniki swojego najnowszego badania opublikowanego w European Journal of Public Health.

Chatboty oparte na sztucznej inteligencji potrafią realnie zmieniać postawy wyborców i robią to skuteczniej niż tradycyjne reklamy polityczne. Nawet krótka rozmowa z modelem językowym może przesunąć preferencje wyborcze o kilka punktów procentowych - wynika z międzynarodowego badania opublikowanego w Nature z udziałem dr Gabrieli Czarnek z Uniwersytetu Jagiellońskiego.

W jaki sposób wielkość komórek wpływa na funkcjonowanie organizmów i ich ewolucyjne przystosowanie do środowiska? Odpowiedzi na to pytanie udziela uniwersalna zasada rządząca ekologią i ewolucją życia, która została zaproponowana przez teorię optymalnego rozmiaru komórek (TOCS). Jej współtwórcą jest prof. Marcin Czarnołęski z Uniwersytetu Jagiellońskiego, kierujący zespołem badawczym Ewolucja Strategii Życiowych w Instytucie Nauk o Środowisku Wydziału Biologii UJ.

Algorytmy, prompty, chatboty, wirtualni asytenci, modele językowe, sieci neuronowe, generatywna AI – od trzech lat, dzięki narzędziom opartym o sztuczną inteligencję, nasza rzeczywistość i codzienność diametralnie się zmieniły. Dzisiaj trudno wyobrazić sobie aspektu naszego życia bez AI: praca, edukacja, nauka, komunikacja, kultura, relacje międzyludzkie itd. Pytanie, czy rozumiany, co tak naprawdę dzieje za pod powierzchnią narzędzi AI. Jakie są realne zagrożenia i wyzwania, ale również realne korzyści płynące z wprzężenia do naszego życia sztucznej inteligencji?