Przejdź do głównej treści

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Nawigacja okruszkowa Nawigacja okruszkowa

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Działalność Elżbiety II [komentarz]

Działalność Elżbiety II [komentarz]

Wczoraj w zamku Balmoral, swej szkockiej rezydencji, zmarła brytyjska królowa Elżbieta II. Monarchini dożyła 96 lat w stosunkowo dobrym zdrowiu, ciesząc się powszechnym szacunkiem nie tylko w Zjednoczonym Królestwie, ale i poza jego granicami. Panowała najdłużej ze wszystkich dotychczasowych władców brytyjskich. Działalność Elżbiety II podsumowuje dr Izabela Curyłło-Klag z Instytutu Filologii Angielskiej UJ.

8 września w zamku Balmoral, swej szkockiej rezydencji, zmarła brytyjska królowa Elżbieta II. Monarchini dożyła 96 lat w stosunkowo dobrym zdrowiu, ciesząc się powszechnym szacunkiem nie tylko w Zjednoczonym Królestwie, ale i poza jego granicami. Panowała najdłużej ze wszystkich dotychczasowych władców brytyjskich, wykazując niezwykłe poczucie obowiązku i zaangażowanie w służbę narodowi. Do końca sumiennie wykonywała swe konstytucyjne powinności, jeszcze na dwa dni przed śmiercią biorąc udział w przekazaniu władzy nowo powołanej szefowej Partii Konserwatywnej – i tym samym nowej premier rządu – Liz Truss.

Czasy panowania Elżbiety II to istotna część powojennej brytyjskiej historii. Nowa epoka elżbietańska rozpoczęła się w roku 1952, po nagłej śmierci króla Jerzego VI. Gdy królowa wstępowała na tron, sytuacja ekonomiczna po II wojnie światowej była trudna – żywność racjonowano aż do 1954 roku. Kraj wszedł w fazę tzw. powojennego konsensusu, kiedy to politycy głównych partii uznali, że ich priorytetem będzie odbudowa gospodarki i poszerzenie polityki socjalnej poprzez stworzenie państwa opiekuńczego. Jednocześnie Zjednoczone Królestwo musiało stopniowo pożegnać się ze swą kolonialną przeszłością. Młoda monarchini była dla Brytyjczyków symbolem nadziei i nowego początku, nadejścia czasów, w których tradycja połączy się z nowoczesnością, aby stworzyć bardziej sprawiedliwy świat. W dobie dekolonizacji Elżbieta II stała się orędowniczką dobrowolnej Wspólnoty Narodów, utworzonej jeszcze w 1931 roku, a obecnie zrzeszającej 56 państw. Elżbieta II przewodziła tej instytucji i dbała o utrzymanie dobrych relacji z krajami Commonwealthu. W dniu śmierci była królową nie tylko Zjednoczonego Królestwa, ale i kilkunastu innych państw, zatem jej odejście ma wymiar globalny. Przez siedem dekad w dynamicznie przekształcającym się świecie Elżbieta II stanowiła niezmienny element brytyjskiej sceny politycznej. Większość jej poddanych nie pamięta czasów innego władcy, mawiają o niej po prostu the Queen, nie potrzebując wymieniać imienia, aby doprecyzować, o którą królową chodzi.

Podczas 70 lat panowania Elżbiety II Wielką Brytanią rządziło 15 premierów, przy czym pierwszy z nich – Winston Churchill – urodził się jeszcze w XIX wieku

Ponieważ ustrój Zjednoczonego Królestwa to monarchia konstytucyjna, królowa pełniła przede wszystkim rolę reprezentacyjną, nie mając bezpośredniego wpływu na politykę parlamentu i rządu. Była symbolem jedności państwa i ciągłości władzy monarszej: uosabiała, jak chciał dziewiętnastowieczny konstytucjonalista Walter Bagehot, „dostojną część” (the dignified part) brytyjskiego porządku konstytucyjnego. Co roku uroczyście otwierała kolejne sesje obrad parlamentu, przyznawała tytuły i odznaczenia państwowe, powoływała na stanowiska dyplomatów i urzędników. Podczas 70 lat panowania Elżbiety II Wielką Brytanią rządziło 15 premierów, przy czym pierwszy z nich - Winston Churchill - urodził się jeszcze w XIX wieku, w roku 1874, natomiast obecna premier Liz Truss przyszła na świat o 101 lat później. Formalnie królowa była również najwyższą zwierzchniczką Kościoła Anglii i protektorką Szkockiego Kościoła Prezbiteriańskiego.

Reprezentując instytucję monarchii, Elżbieta II stała ponad podziałami i dochowywała zasady neutralności. Starannie ukrywała swe poglądy, sympatie i antypatie polityczne. Posiadała za to ogromną soft power, zwłaszcza w relacjach z zagranicą: jako głowa państwa i filar brytyjskiej dyplomacji odbywała liczne oficjalne podróże, spotykała się z najważniejszymi politykami, prezydentami, hierarchami kościelnymi, przedstawicielami świata kultury i nauki. W 1996 roku odwiedziła nasz kraj i podczas wystąpienia w polskim parlamencie wyraziła poparcie dla idei przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. W planie wizyty uwzględniono zwiedzanie Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Maius.

Elżbieta II była także pierwszą brytyjską monarchinią, z którą ludzie na całym świecie mogli poczuć osobistą i bezpośrednią więź. Zwracała się do narodu w dorocznym orędziu na Boże Narodzenie, pocieszała poddanych w trudnych momentach dziejowych (na przykład podczas pandemii Covid-19), brała udział w nagraniu żartobliwego filmiku z Jamesem Bondem na otwarcie olimpiady w Londynie, a przy okazji Platynowego Jubileuszu wystąpiła wspólnie z kultową postacią z brytyjskich bajek, Misiem Paddingtonem. Jej poczucie humoru, takt i uprzejmość zjednywały serca wielu mieszkańców globu, którzy jeśli nawet nie byli zwolennikami monarchii, darzyli królową Elżbietę szacunkiem i sympatią.

Następcą Elżbiety II jest jej najstarszy syn Karol, który będzie nosił imię Karol III. W dniu 10 września Rada Akcesyjna dokonała oficjalnej proklamacji nowego monarchy. Umarła królowa, niech żyje król!

 

Dr Izabela Curyłło-Klag

Zakład Komparatystyki Literackiej i Kulturowej Wydziału Filologicznego UJ

Polecamy również
Bać się, czy nie, oto jest pytanie, czyli o kleszczach z rodzaju Hyalomma Koch, 1844

Bać się, czy nie, oto jest pytanie, czyli o kleszczach z rodzaju Hyalomma Koch, 1844

Zrozumieć, zamiast dyscyplinować

Zrozumieć, zamiast dyscyplinować

Nocna zmiana, czyli pestycydy szkodzą bez względu na porę doby

Nocna zmiana, czyli pestycydy szkodzą bez względu na porę doby

Zielona Sahara, czyli jak powstał starożytny Egipt

Zielona Sahara, czyli jak powstał starożytny Egipt